De waterleidingen van de toekomst: slimmer en koeler
Oog voor de lange termijn
De watertransitie is in volle gang. Waar de energietransitie al jaren volop aandacht krijgt, schuift de drinkwatersector nu snel naar voren als een van de meest urgente maatschappelijke opgaven. De drinkwatervraag stijgt, het leidingnet veroudert, de bodem warmt op en de druk op het systeem neemt toe.
Voor aannemers zoals A.Hak betekent dit ook dat de manier waarop we leidingen aanleggen en vervangen aan verandering toe is. We gingen in gesprek met KWR Water Research Institute onderzoeker en teamleider Mirjam Blokker, expert in drinkwaterverbruik, leidingnetten en waterkwaliteit. Zij ziet de urgentie dagelijks toenemen.
Waarom het nu moet gebeuren
Nederland staat voor een dubbele uitdaging. De drinkwatervraag stijgt door bevolkingsgroei, woningbouw en economische ontwikkeling. Tegelijkertijd neemt de beschikbaarheid van zoetwater af door langere droge perioden en hogere temperaturen. Blokker: “We hebben in Nederland nog steeds veel regenwater, maar we voeren het eigenlijk te snel af. We moeten binnen de watertransitie steeds de vraag stellen: Hoe verdelen we het water goed en hoe zorgen we dat het systeem robuust blijft?”
Slimmer ontwerpen
Inzichten uit het SIMDEUM model
Een van de belangrijkste instrumenten die Mirjam Blokker ontwikkelde is het SIMDEUM model, waarmee drinkwaterverbruik tot op huis- en straatniveau kan worden gesimuleerd. Het model laat zien wanneer piekverbruik optreedt, hoe water door de leidingen stroomt en welke effecten gedragsverandering of nieuwe technologieën hebben. Ook voor A.Hak biedt dit nieuwe inzichten:
Blokker: “Wanneer het piekverbruik verschuift, dan kan dat ertoe leiden dat de piek lager wordt. Dat betekent dat leidingen met kleinere diameters kunnen worden geselecteerd. Als het totale verbruik afneemt kan de verblijftijd langer worden. Om te voorkomen dat dit een negatief effect op de waterkwaliteit heeft, is het aan te raden om het leidingnet anders te ontwerpen met kleinere diameters, kortere lengtes en minder verknopingen.”
Één minuut korter douchen is niet genoeg. Als we echt naar het doel van 100 liter per persoon per dag willen, moeten we ons water anders gaan gebruiken. Dat betekent om de dag douchen en een ander ontwerp van de binneninstallatie voor aannemers.
Opwarmend leidingwater
Een groeiend risico
Door klimaatverandering warmt de bodem op, en daarmee ook het drinkwater in leidingen. De drinkwaterwet stelt dat water aan de kraan maximaal 25 °C mag zijn. In de praktijk wordt die grens steeds vaker bereikt en hier horen risico’s bij. Blokker: “De microbiologische groei neemt toe bij hogere temperaturen, kwaliteitsoverschrijdingen worden waarschijnlijker en waar herhaalmetingen nu meestal laten zien dat het probleem opgelost is, zal dat in de toekomst niet meer zo zijn. We moeten nadenken over ontwerpkeuzes die opwarming in de toekomst beperken. Leidingen dieper leggen, onder groen in plaats van asfalt, of leidingen aan de schaduwzijde van de straat.” Dat vraagt om samenwerking tussen gemeenten, waterbedrijven en aannemers. Voor A.Hak kan dit betekenen dat aanlegstrategieën moeten worden aangepast aan een warmer klimaat. De toekomstige ontwikkelingen raken ook de consument. Bewust watergebruik wordt steeds belangrijker. Korter douchen, regenwater benutten en minder sproeien zijn maatregelen die steeds meer vanzelfsprekend zullen worden. Daarnaast kunnen waterbedrijven of overheden bij extreme droogte gedragsmaatregelen vragen om de druk op het systeem te verlagen. Blokker: “We kunnen niet alles oplossen met techniek. Een deel van de oplossing zit in gedrag. Maar dat moet wel eerlijk en haalbaar zijn.”
Microbiologische risico’s: wat aannemers moeten weten
KWR ontwikkelde een kwantitatieve microbiologische risicoanalyse (QMRA), een methode om risico’s in het distributienet beter te voorspellen en te beheersen. Mirjam Blokker deelt een aantal belangrijke inzichten:
A.Hak heeft al een sterke basis: gespecialiseerde watermonteurs, strikte protocollen en hygiënisch werken. Maar de watertransitie vraagt om nóg meer precisie en samenwerking.
Als je aanpassingen combineert, kun je emissies verminderen, kosten besparen en de omgeving minder belasten. Maar dan moeten partijen elkaar wel weten te vinden. A.Hak kan hier een regisserende rol pakken door vroegtijdig afstemming te zoeken en integraal te plannen. Volgens Mirjam Blokker zijn er twee aanpassingen die de komende jaren het meest urgent zijn:
De taak van a.hak
Bouwen aan de waterinfrastructuur van de toekomst
A.Hak staat midden in de watertransitie en heeft als aannemer een unieke positie: dicht bij de grond, dicht bij de uitvoering en daarmee ook dicht bij de risico’s en de kansen. Er kan nog veel winst worden behaald.
Door slimmer tracéontwerp en leidingen dieper of koeler te leggen kan de aannemerij opwarming beperken.
Ook kan A.Hak vroegtijdig en integraal plannen samen met andere bedrijven en kennisdeling wordt steeds belangrijker: aannemers, waterbedrijven en kennisinstellingen kunnen samen sneller leren en verbeteren. Innovaties in ontwerp en aanlegmethoden, afgestemd op een warmer klimaat en veranderend watergebruik, maken het mogelijk om het waternet echt toekomstbestendig te bouwen.